يا دَهْرُ يا مُنجِزَ إيعادِهِ ومُخْلِفَ
المأمولِ من وَعْدِهِ
أيُّ جَديدٍ لكَ لم تُبْلِهِ وأيُّ
أقرانِكَ لم تُرْدِهِ
تَستأسِرُ العِقبانَ في جَوّها وتُنزِلُ
الأعصَمَ من فِنْدِهِ
أرى ذَوي الفَضل وأضدادَهم يَجمعُهُمْ
سَيْلُكَ في مَدّهِ
إنْ لم يكُنْ رُشْدُ الفتى نافِعاً فغَيّهُ
أنفَعُ مِنْ رُشْدِهِ
تَجرِبةُ الدّنيا وأفعالِها حَثّتْ
أخا الزّهْدِ عَلى زُهْدِهِ
والقَلْبُ مِنْ أهوائِهِ عابِدٌ ما
يَعْبُدُ الكافرُ من بُدّهِ
إنّ زَماني برَزياهُ لي صَيّرَني
أمْرَحُ في قِدّهِ
كأنّنا في كَفّهِ مالُهُ يُنفِقُ
ما يَختارُ من نَقْدِهِ
لوْ عَرَفَ الإنْسانُ مقدارَهُ لم
يَفْخَر المولى على عَبْدِهِ
أمْسِ الذي مَرّ على قرْبهِ يَعجِزُ
أهلُ الأرْضِ عن رَدّهِ
أضْحى الذي أُجّلَ في سِنّهِ مثلَ
الذي عُوجِلَ في مَهْدِهِ
ولا يُبالي المَيْتُ في قَبرهِ بذَمّهِ
شُيّعَ أمْ حَمْدِهِ
والواحِدُ المُفرَدُ في حَتْفِهِ كالحاشِدِ
المُكْثِرِ من حَشدِهِ
وحالَةُ الباكي لآبائِه كحالَةِ
الباكي على وُلْدِهِ
ما رغبَةُ الحيّ بأبنائِهِ عَمّا
جنَى الموْتُ على جَدّهِ
ومَجْدُهُ أفعالُهُ لا الذي من
قَبْلِهِ كانَ ولا بَعْدِهِ
لُوْلا سَجاياهُ وَأخْلاقُهُ لكانَ
كالمَعْدومِ في وُجْدِهِ
تَشتاقُ أيّارَ نفوسُ الوَرَى وإنّما
الشّوْقُ إلى وَرْدِهِ
تَدعو بطول العمر أفواهُنا لمَنْ
تَناهى القَلبُ في وُدّهِ
يُسَرّ إن مُد بَقاءٌ لَهُ وكلُّ
ما يَكْرَهُ في مَدّهِ
أفضَلُ ما في النّفسِ يَغتالُها فنَستَعيذُ
اللهَ من جُندِهِ
وآفَةُ العاشِقِ مِنْ طَرْفِهِ وآفَةُ
الصّارِمِ مِنْ حَدّهِ
كم صائنٍ عن قُبْلَةٍ خدَّهُ سُلّطَتِ
الأرْضُ على خَدّهِ
وحامِلٍ ثِقْلَ الثّرَى جِيدُهُ وكان
يَشكو الضَّعفَ من عِقدِهِ
و ربّ ظمآنَ إلى مَوْرِدٍ وَالمَوْتُ
لوْ يَعْلَمُ في وِرْده
ابوالعلاء معرّي
دهر! دهي بيم و ببندي به كار
عهد ببندي و نئي پايدار
تازه نباشد كه كه نكردي كهن
زنده نباشد كه نكردي كفن
بز به زمين مي فكني از چكاد
بازِ فلك نيز به دامت فتاد
نعرۀ سيلابِ تو سازد خموش
هر كسي از بيخرد و تيزهوش
عقل بشر گر كه زيان زايدش،
گمرهي اش بيش به كار آيدش
هر كه به جان كارِ جهان آزمود
پشت به آن كرد و به حق رو نمود
سجده كند دل به هواهاي پست
پشت به حق كرده، شود بت پرست
آن قَدَرم كرد جهان دردمند
شادترم بنده گر افتد به بند!
در كفِ دهريم چنان سكّه ها
هر چه دلش خواست ببخشد ز ما
قدرِ كم خود چو شناسد بشر
كم كند از كِبر به مردم نظر
رفت چو يك ثانيه ات از ميان،
كيست كه باز آْوَرَدش در جهان؟
آنكه بمرده ست به هفتاد و هفت
هست چو طفلي كه ز گهواره رفت
قدر نهد مرده -پس از آنكه خفت-
تا چه كسش خوب و چه كس زشت گفت؟
آنكه نزد كس پس از او هيچ آه
هست چو شاهي كه ببودش سپاه
آنكه كند گريه به مرگِ پدر
هست چو گرينده به مرگ پسر
از چه گريزي تو ز مرگِ پسر
مرگ روا داشت همين بر پدر
هر كسي از سعي رسد بر سما
نز پدر و مادر و فرزندها
هر كه به خوشخويي و نيكي نزيست
نيستي و هستي او خود يكيست
گر همه دارند به خرداد مهر
چون كه گل آورد، چو بنمود چهر
بهر كسي كوست نكوتر ز جان
مي طلبي زندگي جاودان
شاد شوي يافت چو عمرِ دراز
ليك ز عمر است به رنج و گداز
نيكترين خوي تو راهت زند
خشمِ خدا را به سويت افكند
آفت عاشق، نگه مهربان
آفتِ شمشير، دم تيز آن
آنكه نگه داشت رخ از بوسه ها
خاك بيفكند رُخش زير پا
آنكه گلويش ز گهر عار داشت
گردنش از خاك گران بار داشت
تشنه شتابد به سوي جويبار
مرگ بنوشد گه از آن چشمه سار!
امير چناري
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر